TABLOLAR VE GRAFİKLER,MERKEZİ EĞİLİM VE YAYILMA ÖLÇÜLERİ,ÖRÜNTÜLER-İLİŞKİLER

 

TABLO VE GRAFİKLER

 GRAFİK NEDİR? 

İstatistik bilim dalında çeşitli yöntemlerle elde edilen sonuçların çizgi ve şekillerle ifade edilmesine grafik denir.

GRAFİK ÇEŞİTLERİ NELERDİR?


1.RESİM VEYA ŞEKİL GRAFİĞİ
   Bu tür grafikte sayılar resim veya şekillerle gösterilir.Grafiğin alt köşesinde bir şeklin veya bir resmin kaç sayı karşılığı olduğu belirtilir.Yarım şekil o sayının yarısı ,çeyrek şekil o sayının dörtte biri için kullanılır.
2.ÇİZGİ GRAFİĞİ
  Araştırmalar sonucu elde edilen bilgilerin çizgi ile ifade edilerek gösterilmesine çizgi grafiği denir.
Çok yönlü kullanma imkanı olduğu için en çok kullanılan grafiktir.Hastanelerde ,hastaların günlük vücut sıcaklıkları genellikle bu tür grafiklerle gösterilir. Bir dikey , bir yatay çizgi çizilir ve bunlar eşit aralıklarla bölünür.

ımage

3. SÜTUN GRAFİĞİ
     Toplanan bilgilerin sütun şeklindeki grafik ile gösterilmesine sütun grafiği denir.

Bu tip grafikte gösterilmek istenen değerler sütun veya çubuklarla ifade edilir. Çizgi grafiğinde olduğu gibi dikey ve yatay çizgiler çizilir ve eşit aralıklarla bölünür.Karşılaştırılacak değerler bu aralıklar üzerinde işaretlenir. Aynı genişlikte sütunlar bu işaretlere kadar uzatılır.

ımage

4. DAİRE GRAFİĞİ
 Toplanan bilgilerin amaca uygun, çizilen dairenin dilimlere ayrılarak gösterilmesine daire grafiği denir.

Bir bütünün ayrılan çeşitli parçalarını ifade etmek için daire grafiği kullanılır. Çizilen  bir daire üzerinde amaca uygun biçimde verileri yüzdelerine göre çeşitli parçalara ayırarak , daire grafiği yapılır.


ımage.3

TABLO NEDİR?

Herhangi bir bilginin sunuluşunda tablo, bilgilerin gruplandırılması, sıralanması ve böylece önemli eğilimlerin daha görünür hale gelmesi açısından etkili bir mimarî araçtır. Farklı gruplara ait rakam veya kavramların yanyana gösterilmesi, aralarındaki farkı ortaya çıkartır; öğrenmeyi kolaylaştırır.

 

MERKEZİ EĞİLİM VE YAYILMA ÖLÇÜLERİ

A)MERKEZİ EĞİLİM ÖLÇÜLERİ

Merkezî yığılma ölçüleri, bir veri grubunun dağılımında, verilerin etrafında yığılma eğilimi gösterdikleri ve veri grubunu “özetleyen” değerlerdir. Örneğin “sınıfın Türkçe dersi ortalaması 75” dediğimizde, bu notun o sınıftaki tüm öğrencilerin Türkçe dersi notlarını temsil ettiğini düşünürüz. Aritmetik ortalama (), ortanca (ortn., Medyan), mod, geometrik ortalama (GO) ve harmonik ortalama (HO) merkezî eğilim ölçüleridir

Aritmetik Ortalama
Gruplanmamış yani ham datalar için aritmetik ortalama, tüm
veri değerlerinin toplamının toplam veri sayısına oranıdır.

t

Aritmetik Ortalamanın Özellikleri
• Bir serideki her bir veri değerinin aritmetik
ortalamadan olan sapmalarının toplamı daima
sıfırdır.

Aritmetik ortalamanın hesaplanışında veri setindeki
tüm veri değerleri kullanılır.
•Bir veri setinin yanlızca bir aritmetik ortalaması vardır.
Aritmetik Ortalamanın Dezavantajı
• Aritmetik ortalamanın önemli bir sakıncası, data
setindeki aşırı değerlerden kolay etkilenmesidir. Bir
data setinde verilerden bir kaçı çok yüksek yada
küçük değerler içeriyor ise, aritmetik ortalama, data
setinin merkezi eğilim ölçümünü temsil etmek için
uygun olmayabilir.

• Açık sınıf aralıklı frekans dağılım tablolarında
aritmetik ortalama uygun değildir.

Geometrik Ortalama:

• Geometrik ortalama iktisat ve işletme alanlarında yaygın olarak
kullanılan bir ortalama türüdür.

fg

Geometrik ortalama özellikle;
1) değişim oranlarının (yüzde, oran, vb.) ortalamasının
hesaplanmasında;

2) bir zaman aralığı içerisindeki bir üretimin yada
satışın artış miktarının ortalamasının belirlenmesinde yaygın olarak
kullanılmaktadır.

Not: Eğer veri değerlerinden biri 0 yada negatif değerlikli ise
Geometrik ortalama hesaplanamaz.

Harmonik Ortalama:

Serideki aşırı değerlerin ortalama üzerindeki etkisini enaza indirmek için serideki sayıların her birinin tersi alınarak hesaplanan, diğer bir deyişle aritmetik ortalamanın tersinin alınmasıyla bulunan ortalamadır.

d


Ortanca (medyan):

Veriler küçükten büyüğe sıralandığında tam ortada kalan değer ortancadır. Eğer tam ortada sayı yoksa ortaya gelen iki sayı alınır ve ikiye bölünür, çıkan sonuç virgüllüde olsa ortancadır.

a)veriler tek sayıda ise;

ortanca=(n+1)/2 'nci değer,

b)veriler çift sayıda ise;

ortanca:n/2 'nci değer medyandır.
Tepe değer (mod):

Veriler küçükten büyüğe sıralandığında en çok tekrar eden sayı tepe değerdir. Bir veri grubunda birden fazla en çok tekrar eden terim bulunabilir. Bu durumda veri grubunun birden fazla tepe değeri vardır.

B)MERKEZİ YAYILMA ÖLÇÜLERİ

Açıklık (aralık): Veri grubu küçükten büyüğe sıralanır. En büyük değerden en küçük değer çıkarılır.

Çeyrekler açıklığı: Veri grubu küçükten büyüğe sıralanır. Alt çeyrek ile üst çeyrek arasındaki fark çeyrekler açıklığıdır.
En küçük değere alt uç değer, en büyük değere üst uç değer denir. Alt uç değer ile üst uç değerin ortasındaki değer ortanca olarak adlandırılır. Alt uç değer ile ortancanın ortasındaki değer alt çeyrektir. Eğer ortada iki değer varsa alt uç değere yakın olan değer alt çeyrektir. Üst uç değer ile ortancanın ortasındaki değer üst çeyrektir. Eğer ortada iki değer varsa üst uç değere yakın olan değer üst çeyrektir.

ÖRÜNTÜLER VE İLİŞKİLER

Belli kurala göre dizilmiş şekil veya sayı dizisine örüntü;bu şekil veya sayıların birbiriyle bağdaştırılmasına ise ilişki denir.

Yani;Örüntü'den söz edebilmek için;sayı yada şekiller arasında mutlaka belli bir oran bulunmalıdır.